יום רביעי, נובמבר 04, 2009
יום חמישי, אוקטובר 29, 2009
אַיעדן טאָג –
און טאָמער ניט קיין נייע,
דען
און טאָמער זעסטו נאָר
מיט זיך
נאָר ס'טרעפט זיך אויך צומאָל –
און ס'איז נישטאָ צו אים
אויף קיין האָר נישט!
און ווערסט דאַן
שבת, ספטמבר 12, 2009
Trzeba tańczyć, trzeba śpiewać
Trzeba tańczyć, trzeba śpiewać
פוילישע יאַטן און יאַטיכעס
פאַרשטעלטע פאַר יידן,
פאַר רויטבאַקיקע יידישקעס,
טאַנצן און זינגען און שרייען...
אַן עלטערער יאַצעק
אין טלית און תפילין
מיט אַ קינסטלעכער באָרד
וויגט זיך און וואַקלט זיך
מיט ניגונימס שיריים...
אַזויפיל ניט יידישע פּנימער
שלינגען און שלינגען
און שלינגען
דעם געוויין
פון צעכראַסטעטן פידל
און בלאָנדע קראַסאַוויצעס
האָפּסלען,
מיט פיסעלעך דריגען
און דריגען
און דריגען...
וואו ביסטו, פארשטעלטער וואַסיל?!
די וועלט די פאַרשטעלטע
וויל לאָזן דיך גריסן:
מיט דיינעם אַ ניגון,
מיט דיינס אַ טיף יידישן וואָרט,
מיט דיינעם אַ פּיזמון...
צי ביסטו שוין ווידער אַרויף
אין די הויכע היכלות
פון אויבן,
נאָר קאָנסט מער
ניט אומקערן זיך
אין די נידער
וואו ס'אייביקן שטויבן?
און סע טרייסלען זיך
ווילד און צום טאַקט
פאַלשע בערד, פאַלשע פּאות
מיט פאַרשוועכטע
טליתים,
בעת פון אויבן צעשטומט זיך
פון לעבן דער צרור,
פּראַווען אומעטיק לוסטיק
באַל מאַסקאַראַד –
די מתים.
יום רביעי, ספטמבר 02, 2009
без знаков препинания
זי טאָר ניט וויסן
ווי שטאַרק, ווי טיף
טוט בענקשאַפט טריפן
אין דיין געמיט
צען טויזנט מאָל
געגאַרט, געקוועלט
מיט ניאַגאַראַ
פארטרערט די וועלט
צען טויזנט מאָל
געקושט, געגלעט
איר ליכטיק בילד
אין דיר צעהעלטס
סיי פונדערווייטנס
סיי איר דערנעבן
זי טאָר ניט וויסן
דו טאָרסט ניט פרעגן
יום שלישי, יולי 14, 2009
אַלץ, וואׇס פאַרביי, ווערט ניט פאַרביי אויף אייביק,
און טאׇמער יאׇ איז דאׇס דען טאַקע אַלץ?
בעת ליים ווערט לייב, צי לייב ווערט גרוי און ליימיק
שוועבט איבער וועלט אַ פרייד, צי שווערע שטיקעניש אין האַלדז...
פאַרבלייב, פאַרבלייב – עס זשומען קלאׇר די שטערן,
פאַרביי, פאַרביי – באַוויינט זיך טיף דאׇס האַרץ,
נאׇר צווישן לעצטן אומגאַנג און דעם שטאׇלצן גאַנג פון ווערן
שוועבט שעמעוודיקע תפילה שיינענדיק נאׇך אַלץ
יום שישי, יוני 26, 2009
יום שישי, יוני 12, 2009
יום ראשון, מאי 31, 2009

פון וואס, פון וואס
אזוי פארעקשנט
עס שווייגט
דער בוים,
דער אלטער מקשן?
בלויז קוים א שארך
מיט צווייגן. קוים
א וואונק, א האלבן
מיט דער קרוין.
אזוי פיל לעבנס
אפגעשוויגן
און מיט זיין שווייגן
מאנט ער פארט
מע זאל דערקלערן,
ווערן קליגער
פארוואס ר'טוט שטייגן
אויף איין ארט.
און ס'דאכט, אז ער נאר
קאן די תשובה,
מיט וועלכער מענטשן
הייצן הרובעס.
דערפאר, דערפאר
אזוי פארמשכונט
עס שווייגט
דער בוים,
דער אלטער עקשן.
י
ניט סע בענקט זיך,
ניט סע האסט זיך,
וויגלאנד -- צעראבירט, פארסטרויעט,
היימלאנד, היימלאנד -- ווייט און נאענט,
טראגסטו ווארצלען
טיף אין הארצן.
קיין פארביטערטקייט ניט נויעט,
בלויז דער אייביק
שארפער ווייטיק
איבער ברעקעלעך און חורבות
שניידט זיך איין מיט ליכט
מיט שווארצן,
נאר דער שמייכל דויערט, דויערט
איבער וויגלאנד'ס שטאלצע קורוועס,
איבער היימלאנד'ס קלוגע שוטים,
אויף די שליאכן שטארק פארקויטיקט
קרומער שמייכל -- גלייכער שכל
פול מיט מיטלייד
טרויערט.
י
יום שישי, מאי 08, 2009

דו קוקסט אַרויס אין דרויסן
און זעסט אַ פייג
און זעסט ווי ביימער גרויסע
בילדן אַ שטייג
פאַר זיך אַליין און אפשר
פאַר דיר אַליין
וואו קיינער זאׇל ניט הערן
דיין שטיל געוויין
ווייל אַלץ און אַלע לויפן
אַוועק פון שטייג
בעת מיטן בליק דו קלעטערסט
פון צווייג צו צווייג
און קיינער קער ניט וויסן
פון דיין באַגער
אַז אין דיין שטאַם זאׇל פליסן
אַ נייער שער
אַז אויך די ביימער זאׇלן
אַ טענצל גיין
איבער די בערג און טאׇלן
און שטיין און ביין
קוים רירן זיך די גרויסע
מיט קרוין, מיט צווייג
דו קוקסט אַרויס אין דרויסן
און זעסט אַ פייג
יום שלישי, אפריל 28, 2009
--
ווי זעט אויס אַ ליד
פון דעם נייעם יאׇרטויזנט
אַ מאַסקולינער אַנדרוגינוס
אין ווייבערשע הויזן
אַ האַפטיקער שטאַמל
וואׇס וויגט זיך און הוידלט זיך
אַ פיל־שטאׇקיק וויגוואַמל
וואו ווילדקייטן הויזן זיך
באַנאַנד און צוזאַמען
מיט ריחות מיט היימישע
געקניפּט ווי בצוואַנג
מיט פאַרלאַנגען בהמישע.
ווי קלינגט דאׇס אַ ליד
פונעם נייעם יאׇרטויזנט
אַן עלנטער אׇפּהילך
פון נעכטיקע ברויזן
בעת איינזאַם־אינאיינעם
אויף וועלטישע רחבותן
ווערן מורעשקעס איכותן
פאַרוואַנדלט אין כמותן
און קוים אַ געוויין
איז דער וועלט
אַ געלעכטער
אַ יאׇמער, אַ קלאׇג
דער עולם
פארשוועכט אים
ווי זעט אויס אַ ליד
ווען די צייטן זיך בייטן
און פאַרטראׇגן די נאׇנטשאַפט
צוריק צו די ווייטן
יום רביעי, אפריל 15, 2009
כלומרשט גרינגער
ס'איז שוין געוואׇרן גרינגער
און סע דאַכט –
אַז איצטער בלויז
צען, עלעף מאׇל אַ טאׇג
פון דיר איך טראַכט.
ניט מער ווי איין מאׇל
יעדע שעה,
בעת איך בין וואַך.
און ווען איך שלאׇף,
דאַן בין איך ערשט
מיט דיר גאׇר וואַך.
אינגאַנצן
בלויז מיט דיר –
די גאַנצע נאַכט.
דערנאׇך, אויף מאׇרגן
הייבט זיך אׇן
די זעלבע זאַך –
אינגאַנצן
צען, צי עלעף מאׇל
ווער איך פאַרטראַכט.
און כ'ווייס ניט,
וואׇס איז בעסער
טאׇג, צי נאַכט?
מיין הארץ –
אַ שאַרפער מעסער
אויף דער וואַך...
ס'איז שוין געוואׇרן גרינגער...
נאׇר איינס מיר דאַכט –
סיי ווען איך שלאׇף,
סיי ווען כ'פאַרבלייב
גאׇר אויף,
עס ברויזט אין מיר,
מיך אויסצודרייען מאַכט –
דיין וואׇר, דיין קול, דיין גוף
יום שישי, מרץ 06, 2009
אויטאׇפאׇרטרעט
פיל נאַרישער ווי עמיצן עס דאַכט,
אַמאׇל אין אונטערוועש, אַמאׇל אין הויזן
און זעלטן ווען בפירוש אויף דער וואַך.
און גרייט צומאׇל מיט ווילדע חיות הויזן,
צומאׇל מיט אַנדערע נפשות זאַלבע אַכט,
אַבי מע זאׇל אים לאׇזן גראַמען לויזע
אויסלייזן פון צעדולטן טאׇג־און־נאַכט.
און וואַך ווען אַלע שלומערן פאַרכוסהט,
און ניכטערלעך פאַרדרעמלט ווען סע דאַכט,
אַז מיטן אויפשטייג נייעם פון יאׇרטויזנט
זיין וועלט אַיעדן טאׇג אויפסניי זי קראַכט.
און טאׇמער שרייט ווער: "נייע ווינטן ברויזן!
עס ווערט אַ וואׇר אַ נייע דאׇ געמאַכט!"
איז ער ניט גרייט די בשורהלע אַנטשפּויזן
און לייגט אויף יענעם שרייער ווייניק אַכט...
מגושמדיק, נאׇר ניט פון אינעווייניק,
און גאׇרניט אַזוי קלוג,
דאׇך בלייבט ער מיט זיין אומרו –
און זאַמלט ווייטער
פון דער שקיעה
הויפנס גאׇלד.
יום חמישי, פברואר 12, 2009
שפּראַכן און מענטשן
שפּראַכן שטאַרבן ניט,
מענטשן שטאַרבן אויס...
מענטשלעכקייטן שטערבלעכע
פאַרגעסן פון פאַרויס,
אַז שפּראַכן שטאַרבן – ניט,
בעת זיי, זיי – שטאַרבן אׇפּ.
ווערטער גייען ניט לאיבוד,
ווערטן קומען אׇפּ
דער וועלט וואׇס קוים
זי זשיפּעט,
מיט דער פּוטער אַראׇפּ...
מענטשן,
הערט זיך־צו צו שפּראַכן
מיט האַרץ
מיט חוש
מיט קאׇפּ.
שבת, פברואר 07, 2009
ענטפער, הארץ מיינס
ווען דער גרויסער ווייטאׇג
ווערט
,ווייטאׇגדיקער
,שאַרפער
וואׇס זשע, זאׇל מען
?דענצמאׇל טאׇן
,מיין האַרץ
...גיב עצה, וואַרט ניש
זיך וואַרפן גלייך
אַראׇפּ פון באַרג
,פונעם באַרג דעם העכסטן
די גאׇרע טיפקייט
פונעם תהום
מיט זיך אַליין
?אויסמעסטן
צי אפשר גאׇר, זיך נעמען קלאׇר
,ווידער ווייטער שפּאַנען
נעמען אין די הענט די פיס
,און קלעטערן ביז וואַנען
ס'וואַקסן ווידער־אויף
ביי דיר
?פליגל שפּאׇגל־נייע
,ענטפער, האַרץ מיינס
,ענטפער מיר
מיין וועגווייזער
.געטרייער
יום רביעי, ינואר 28, 2009
שבת, דצמבר 13, 2008
דו זאגסט איך זאל פארגעסן
דו זאׇגסט איך זאׇל פאַרגעסן...
פאַרגעסן זיך אַליין,
דיין ערדישן געלעכטער,
דיין הימלישן געוויין?
דו זאׇגסט איך זאׇל פאַרמעקן,
פאַרקלעמען שטייף די ציין,
פאַרווישן אַלע שטעגן,
פאַרשטשעמען שטיין און ביין...
ווי קאׇן איך און ווי מעג איך
פאַרגעסן דיך אין זיך?
פון קלעמעניש צעפרעסן,
געדענקשאַפט ווערט מיין פליכט,
מיין דאׇרשטיקע עשירות,
מיין אייביק וואׇרע ליכט,
פון סאַמע זלידנע קרירות
פון אַל דאׇס בייז פאַרהיט.
דו גלייבסט איך וועל פאַרגעסן,
נאׇר איך פאַרגעס אַלץ ניט
די הימלישע אַדרעסן,
דאׇס ערדישע געוויכט.
יום ראשון, נובמבר 09, 2008
און דו האָסט גאָר געמיינט
און דו האָסט גאָר געמיינט
אַז דאָס איז בלויז אַ חלום
אַ ווילדער טרוים מיט וועלכן
ווערסט ניט זאַט
אַ טרוים וואָס העלפט
אַנטלויפן פון בהלה
פון טעגלעכן געיעג
נאָך מינדסטטן, נודנעם פּרט
וואָס האָט ניט קיין שום ווערט
קיין טעם, אפילו ניט קיין פנים
און דו האָסט גאָר געמיינט
אַז דאָס איז גלאַט
אַ גלעט פון אַ געדאנק
וואָס וויל אַנטלויפן
פון די האַרבע כללים
אין זוניקער פאַרטרוימטקייט
אַקוראַט
ווען אַלע וועגן
זענען שוין פאַריאָמערט
אין מאָנאָטאָנעם שטויב פון נע ונד
און דו האָסט שוין געמיינט...
נאָר שאַט, נאָר, שאַט
אָ, ניט אומזיסט
האָסטו געלעכצט
נאָך אירע אָרעמס
צו אירע צאַרטע לאַסקעס
האָסט
געגאַרט
דער טרוים ווערט דאַן די וואׇר
פאַרגעסנדיק דיין נאׇמען
פאַרוואַנדלסט זיך אין ווינט
וואׇס נעמט זיך אׇן מיט האַרץ
און ווייעט אׇן אַ סוף
גלייך ניט געקענט וואׇלט אׇן אים
די וועלט באַשטיין איר קאׇך
ווי פריער קלאׇר און קראַנט
און דו האׇסט גאׇר געמיינט,
געקלערט, געוואויגן ספקות
נאׇר אׇט איז זי לעם דיר
באַשיידן און געוואַגט
און גרייט מיט דיר צו טיילן
איר אומגעהייער דבקות
מיט יעדן זילב,
מיט יעדן פּרט
גענוי
און אַקוראַט
יום שישי, נובמבר 07, 2008

האׇט דאׇס יאׇר, 2008, געוואונען די הירש און דאׇראַ ראׇזענפעלד פּרעמיע
פאַר יידישער ליטעראַטור
פון דער י. י. סגל־פּרייז פונדאַציע
ביי דער יידישער פאׇלקס־ביבליאׇטעק אין מאׇנטרעאׇל
יום ראשון, אוקטובר 12, 2008

יוסף קערלער (2000-1918) / לידער צו אַניען
שער א: בענקשאַפט
יאָסל בירשטיין (2003-1920) / דריי קליינע מעשיות
מעינקע קאַץ (1991-1906) / “צו אַ פלאַטערל” און אַנדערע לידער
הירש רעלעס (2004-1913) / ווי אַ דונער פון העלן הימל (דערציילונג)
די לידער פון לייבו לעווין (1984-1913) /פון איציק גאָטעסמאַן (ניו־יאָרק)
שער ב: קיום – נייע ווערק
רבקה באַסמאַן-בן־חיים (הרצליה) / “כ’האָב ווידער געלאָזט אויף אַ באַנק אַ בלימל”
אלכסנדר שפּיגלבלאַט (פּתח תקווה) / דורך די שפּאַרונעס פון חלום (לידער)
מרים האָפמאַן (ניו־יאָרק) / די לודמירער מויד (פּיעסע)
חייקע־ברוריה וויגאַנד (לאָנדאָן) / אומרואיקע פּאָעזיע (לידער)
באָריס קאָטלערמאַן (עופרים) / קוידערוועלש (גראָטעסק נאָוועלע)
משה לעמסטער (בת־ים) / “דאָס גלות־גלעקל” און אַנדערע לידער
צבי אייזנמאַן (קיבוץ אלונים) / דער מענטשן־בוים (דערציילונג)
גרוניאַ סלוצקי־קאַהאַן (מאָנטרעאָל) / “ווער ביסטו?” (לידער)
יוסף בורג (טשערנאָוויץ) / צווישן קאָסעוו און קיטעוו
מענדי קאהן (תל אביב) / “איך בין אַ פרוכט…” (לידער)
ה.ד. מעינקעס (ווילנע) / “דער משומד פון קלושאַן” און “השגחה־פּרטית” (צוויי דערציילונגען)
ישראל נעקראַסאָוו (פּעטערבורג) / פרילינג (לידער)
וועלוול טשערנין (כפר אלדד) / “אַ בריוו קיין אייראָפּע” (פּאָעמע) און אַנדערע לידער
טאָמאַס סאָקסבערגער (ווין) / דע־האַנס ליד
רות לעווין (ירושלים) / אַטלאַנטידיש (לידער)
לייבל באָטוויניק (נתניה) / נאַציאָנאַלער רייניקונג־טאָג
טרוים קאַץ־הענדלער (ניו־יאָרק) / אונדזער גאַסן־גאַנג (לידער)
דמיטרי יאַקירעוויטש (ירושלים) / “מיכאָלסעס טרערן” (לידער)
באָריס קאַרלאָוו (בלומינגטאָן) / “יידישע שטיבער אָן יידן” און אַנדערע לידער
שער ג: געדענקשאַפט
מוסיע לאַנדאַו (תל אביב) /די וואָס האָבן אונדז געלערנט דעם אלף־בית און נאָך מער...
אברהם ברומבערג ע”ה / עפּיזאָדן פון מיין סאָציאַליסטישער קינדהייט
מישע לעוו (רחובות) / יידן אין דער צווייטער וועלט־מלחמה
שער ד: אין יידישן וואָרט: נייע איבערזעצונגען
בערנאַרד מעלאַמוד / דער יידישער פויגל (פון ענגליש: מרים האָפמאַן)
אתגר קרת / דריי דערציילונגען (פון עברית: וועלוול טשערנין)
דמיטרי קימעלפעלד (ירושלים) / זינגלידער (פון רוסיש: וועלוול טשערנין)
רועי חן (תל אביב) / די פּאָסט־מאַרקע (פון עברית: רות לעווין)
לעאָניד דאַיען (לואיוויל, קענטאָקי) / בטחון (פון רוסיש: שרה זינגער)
שער ה: באַמערקט, געפונען, פאַרצייכנט
אברהם גרינבאַום (ירושלים) / מיכל גאָרדאָן און זיין “געשיכטע פון רוססלאַנד”
משה לעמסטער / סאָניע זאַנדרונסקי דער בדחן פון ביאַליסטאָק
וואַסילי שטשעדרין (באָסטאָן) / דער בויער צווישן חורבות: דער בראשית פון סאָוועטישן יידישן טעאַטער און די קורצע פּיעסע פון שלמה מיכאָעלס
דוב־בער קערלער (בלומינגטאָן) / עטלעכע באַמערקונגען פונעם איבערזעצער
שלמה מיכאָעלס / דער בויער. פּיעסע
דיעגאָ ראָטמאַן (ירושלים) / דער יידישפּיל־טעאַטער: צווישן אויפלעבונג און געשטאַלטיקונג פון עבר
שער ו : געשטאַלטן און גורלות
משה קיאַק (בוענאָס איירעס) /זיגמונד פרויד און דער האַלסמאַן־פּראָצעס
קאַטערינאַ טשאַפּקאָוואַ (פּראָג) /קאַפקאַ און דער יידישער טעאַטער: מזרח־אייראָפּעאישע יידנטום אין די אויגן פון פּראָגער יידן
אלכסנדר שפּיגלבלאַט (פּתח תקווה) /אין וועלפישן יאָרהונדערט: דוד האָפשטיין און אָסיפּ מאַנדעלשטאַם
שאַרונאַס ליעקיס (ווילנע) / זלמן רייזענס גורל און די ווילנער פּאָליטישע ענדערונגען
ישראל לעמפּערט (ווילנע) / אַ קאַטעדרע פאַר יידישער פילאָלאָגיע אין ירושלים ד’ליטא
לייזער לובאַרסקי (תל אביב) / דאָס מסירות־נפש פון דוב גאַפּאָנאָוו
יחיאל שיינטוך (ירושלים) / פּראָפ’ שמואל ווערסעס איז געוואָרן בן־תשעים
שער ז: לשון, סטיל, פאָרעם
יצחק לודען (תל אביב) / אַ ביסעלע באַשיידנקייט וואָלט ניט געשאַט
הירשע־דוד קאַץ (ווילנע) / ווערטער וועגן ווערטער
גלעד צוקערמאַן (בריסביין) / פאַרמאַסקירטע אַנטלייאונג: יידישע לעקסישע השפּעה אויף עברית



