naye un alte lider באָריס קאַרלאוו boris karloff לידער

דאס איז פראסט-און-פשוט א שטיקל פרואוו אנצוהייבן א מין לירישן, דהיינו פאעטישן בלאג וואו פון צייט צו צייט וועלן זיך באווייזן סיי נייע, סיי ניט אזעלכע שוין נייע לידער און אפשר אויך דא און דארטן עטלעכע כמו-לידער

יום רביעי, נובמבר 04, 2009

יוסף קערלער לייענט זיין ליד -- א ניגונדל צווישן די ציין

יוסף קעלער לייענט זיין ליד "אַ ניגונדל צווישן די ציין" איינע פון די פיל לידער וואׇס דער דיכטער האׇט געשאַפן אין די סאׇוועטישע טורמעס און אין די צוואַנגס־לאַגערן אין וואׇרקוטאַ. פאַרשריבן אין קעשענעוו פון דעם יידישן פּאׇעט און טעאַטער־טוער דוד שוואַרצמאַן (שב־ארצה), אׇנהייב 1960ער ווען יוסף קערלער האׇט באַזוכט דעם דעמאׇלט נייעם יידישן טעאַטער קאׇלעקטיוו. דוד שב־ארצה האׇט די לידער פאַרשריבענע אויף אַ מאַגניטאׇפאׇן אויפגעהיט און מיט פיל יאׇרן שפּעטער מיטגעבראַכט מיט זיך קיין ישראל, צושיקנדיק קערלערן אַ קאׇפּיע דערפון אין 1992. דאׇס ליד אין דער לעצטער רעדאַקציע אַריין אין יוסף קערלערס בוך "דאׇס געזאַנג צווישן ציין" (ירושלים, 1971) אונטערן נאׇמען "אין קאַרצער" (דאׇרט, ז. 48). ווי מע קאׇן זען איז עס געווען ווייטער אויסרעדאַגירט און די איצטיקע דריטע סטראׇפע אינגאַנצן אויסגעמעקט געוואׇרן.

One of the many poems written by Yosef Kerler in the Soviet jails and in the labor camps of Vorkuta in the first half of the 1950s. Read by the author, recorded by the Yiddish poet and theater and culture champion, Dovid Shvartzman (later: Shav-Artsa) in Kesenev (Chisinau) in the early 19960s
.



יום חמישי, אוקטובר 29, 2009

etoia




אַיעדן טאָג –
דערזעסט אַ וועלט אַ נייע!

און טאָמער ניט קיין נייע,
איז זי
דען
ניט קיין וועלט?


און טאָמער זעסטו נאָר
דאָס נייע,
דאַן זי, די נייקייט בלינדע,
אַ גאַנצע וועלט
מיט זיך
פאַרשטעלט?


נאָר ס'טרעפט זיך אויך צומאָל –
דערזעסט דעם שוואַרצן
גאָרנישט

און ס'איז נישטאָ צו אים
קיין גראַם,
אפילו
אויף קיין האָר נישט!


און ווערסט דאַן
אויסגעשטעלט...









שבת, ספטמבר 12, 2009

Trzeba tańczyć, trzeba śpiewać



Trzeba tańczyć, trzeba śpiewać



פוילישע יאַטן און יאַטיכעס

פאַרשטעלטע פאַר יידן,

פאַר רויטבאַקיקע יידישקעס,

טאַנצן און זינגען און שרייען...


אַן עלטערער יאַצעק

אין טלית און תפילין

מיט אַ קינסטלעכער באָרד

וויגט זיך און וואַקלט זיך

מיט ניגונימס שיריים...


אַזויפיל ניט יידישע פּנימער

שלינגען און שלינגען

און שלינגען

דעם געוויין

פון צעכראַסטעטן פידל


און בלאָנדע קראַסאַוויצעס

האָפּסלען,

מיט פיסעלעך דריגען

און דריגען

און דריגען...


וואו ביסטו, פארשטעלטער וואַסיל?!

די וועלט די פאַרשטעלטע

וויל לאָזן דיך גריסן:

מיט דיינעם אַ ניגון,

מיט דיינס אַ טיף יידישן וואָרט,

מיט דיינעם אַ פּיזמון...


צי ביסטו שוין ווידער אַרויף

אין די הויכע היכלות

פון אויבן,

נאָר קאָנסט מער

ניט אומקערן זיך

אין די נידער

וואו ס'אייביקן שטויבן?


און סע טרייסלען זיך

ווילד און צום טאַקט

פאַלשע בערד, פאַלשע פּאות

מיט פאַרשוועכטע

טליתים,

בעת פון אויבן צעשטומט זיך

פון לעבן דער צרור,

פּראַווען אומעטיק לוסטיק

באַל מאַסקאַראַד –

די מתים.




יום רביעי, ספטמבר 02, 2009

без знаков препинания




זי טאָר ניט וויסן

ווי שטאַרק, ווי טיף

טוט בענקשאַפט טריפן

אין דיין געמיט


צען טויזנט מאָל

געגאַרט, געקוועלט

מיט ניאַגאַראַ

פארטרערט די וועלט


צען טויזנט מאָל

געקושט, געגלעט

איר ליכטיק בילד

אין דיר צעהעלטס


סיי פונדערווייטנס

סיי איר דערנעבן

זי טאָר ניט וויסן

דו טאָרסט ניט פרעגן



יום שלישי, יולי 14, 2009

אַלץ, וואׇס פאַרביי, ווערט ניט פאַרביי אויף אייביק,

און טאׇמער יאׇ איז דאׇס דען טאַקע אַלץ?

בעת ליים ווערט לייב, צי לייב ווערט גרוי און ליימיק

שוועבט איבער וועלט אַ פרייד, צי שווערע שטיקעניש אין האַלדז...


פאַרבלייב, פאַרבלייב – עס זשומען קלאׇר די שטערן,

פאַרביי, פאַרביי – באַוויינט זיך טיף דאׇס האַרץ,

נאׇר צווישן לעצטן אומגאַנג און דעם שטאׇלצן גאַנג פון ווערן

שוועבט שעמעוודיקע תפילה שיינענדיק נאׇך אַלץ





יום שישי, יוני 26, 2009

bialik - REYSHIS DOVOR

יום שישי, יוני 12, 2009

AUDIO@VIDEO

AUDIO@VIDEO

Posted using ShareThis

יום ראשון, מאי 31, 2009





פון וואס, פון וואס
אזוי פארעקשנט
עס שווייגט
דער בוים,
דער אלטער מקשן?

בלויז קוים א שארך
מיט צווייגן. קוים
א וואונק, א האלבן
מיט דער קרוין.

אזוי פיל לעבנס
אפגעשוויגן
און מיט זיין שווייגן
מאנט ער פארט

מע זאל דערקלערן,
ווערן קליגער
פארוואס ר'טוט שטייגן
אויף איין ארט.

און ס'דאכט, אז ער נאר
קאן די תשובה,
מיט וועלכער מענטשן
הייצן הרובעס.

דערפאר, דערפאר
אזוי פארמשכונט
עס שווייגט
דער בוים,
דער אלטער עקשן.




י



teplik


ניט סע בענקט זיך,
ניט סע האסט זיך,
וויגלאנד -- צעראבירט, פארסטרויעט,
היימלאנד, היימלאנד -- ווייט און נאענט,
טראגסטו ווארצלען
טיף אין הארצן.

קיין פארביטערטקייט ניט נויעט,
בלויז דער אייביק
שארפער ווייטיק
איבער ברעקעלעך און חורבות
שניידט זיך איין מיט ליכט
מיט שווארצן,

נאר דער שמייכל דויערט, דויערט
איבער וויגלאנד'ס שטאלצע קורוועס,
איבער היימלאנד'ס קלוגע שוטים,
אויף די שליאכן שטארק פארקויטיקט
קרומער שמייכל -- גלייכער שכל
פול מיט מיטלייד
טרויערט.


י

יום שישי, מאי 08, 2009





דו קוקסט אַרויס אין דרויסן

און זעסט אַ פייג

און זעסט ווי ביימער גרויסע

בילדן אַ שטייג

פאַר זיך אַליין און אפשר

פאַר דיר אַליין

וואו קיינער זאׇל ניט הערן

דיין שטיל געוויין

ווייל אַלץ און אַלע לויפן

אַוועק פון שטייג

בעת מיטן בליק דו קלעטערסט

פון צווייג צו צווייג

און קיינער קער ניט וויסן

פון דיין באַגער

אַז אין דיין שטאַם זאׇל פליסן

אַ נייער שער

אַז אויך די ביימער זאׇלן

אַ טענצל גיין

איבער די בערג און טאׇלן

און שטיין און ביין


קוים רירן זיך די גרויסע

מיט קרוין, מיט צווייג

דו קוקסט אַרויס אין דרויסן

און זעסט אַ פייג




יום שלישי, אפריל 28, 2009

--

-







ווי זעט אויס אַ ליד

פון דעם נייעם יאׇרטויזנט

אַ מאַסקולינער אַנדרוגינוס

אין ווייבערשע הויזן


אַ האַפטיקער שטאַמל

וואׇס וויגט זיך און הוידלט זיך

אַ פיל־שטאׇקיק וויגוואַמל

וואו ווילדקייטן הויזן זיך


באַנאַנד און צוזאַמען

מיט ריחות מיט היימישע

געקניפּט ווי בצוואַנג

מיט פאַרלאַנגען בהמישע.


ווי קלינגט דאׇס אַ ליד

פונעם נייעם יאׇרטויזנט

אַן עלנטער אׇפּהילך

פון נעכטיקע ברויזן


בעת איינזאַם־אינאיינעםצוזא

אויף וועלטישע רחבותן

ווערן מורעשקעס איכותן

פאַרוואַנדלט אין כמותן


און קוים אַ געוויין

איז דער וועלט

אַ געלעכטער


אַ יאׇמער, אַ קלאׇג

דער עולם

פארשוועכט אים


ווי זעט אויס אַ ליד

ווען די צייטן זיך בייטן

און פאַרטראׇגן די נאׇנטשאַפט

צוריק צו די ווייטן




יום רביעי, אפריל 15, 2009




etoia



כלומרשט גרינגער


ס'איז שוין געוואׇרן גרינגער

און סע דאַכט –


אַז איצטער בלויז

צען, עלעף מאׇל אַ טאׇג

פון דיר איך טראַכט.

ניט מער ווי איין מאׇל

יעדע שעה,

בעת איך בין וואַך.


און ווען איך שלאׇף,

דאַן בין איך ערשט

מיט דיר גאׇר וואַך.

אינגאַנצן

בלויז מיט דיר –

די גאַנצע נאַכט.


דערנאׇך, אויף מאׇרגן

הייבט זיך אׇן

די זעלבע זאַך –

אינגאַנצן

צען, צי עלעף מאׇל

ווער איך פאַרטראַכט.


און כ'ווייס ניט,

וואׇס איז בעסער

טאׇג, צי נאַכט?

מיין הארץ –

אַ שאַרפער מעסער

אויף דער וואַך...


ס'איז שוין געוואׇרן גרינגער...

נאׇר איינס מיר דאַכט –


סיי ווען איך שלאׇף,

סיי ווען כ'פאַרבלייב

גאׇר אויף,

עס ברויזט אין מיר,

מיך אויסצודרייען מאַכט –

דיין וואׇר, דיין קול, דיין גוף





יום שישי, מרץ 06, 2009

אויטאׇפאׇרטרעט




Mar. 6th, 2009 at 11:16 PM




פיל גראַציעזער אינעווייניק, ווי פון דרויסן.
פיל נאַרישער ווי עמיצן עס דאַכט,
אַמאׇל אין אונטערוועש, אַמאׇל אין הויזן
און זעלטן ווען בפירוש אויף דער וואַך.

און גרייט צומאׇל מיט ווילדע חיות הויזן,
צומאׇל מיט אַנדערע נפשות זאַלבע אַכט,
אַבי מע זאׇל אים לאׇזן גראַמען לויזע
אויסלייזן פון צעדולטן טאׇג־און־נאַכט.

און וואַך ווען אַלע שלומערן פאַרכוסהט,
און ניכטערלעך פאַרדרעמלט ווען סע דאַכט,
אַז מיטן אויפשטייג נייעם פון יאׇרטויזנט
זיין וועלט אַיעדן טאׇג אויפסניי זי קראַכט.

און טאׇמער שרייט ווער: "נייע ווינטן ברויזן!
עס ווערט אַ וואׇר אַ נייע דאׇ געמאַכט!"
איז ער ניט גרייט די בשורהלע אַנטשפּויזן
און לייגט אויף יענעם שרייער ווייניק אַכט...

מגושמדיק, נאׇר ניט פון אינעווייניק,
און גאׇרניט אַזוי קלוג,

ווי ס'וואׇלט זיך אים געוואׇלט
דאׇך בלייבט ער מיט זיין אומרו –

רואיק אייניק
און זאַמלט ווייטער
פון דער שקיעה
הויפנס גאׇלד.

יום חמישי, פברואר 12, 2009

שפּראַכן און מענטשן



--


שפּראַכן שטאַרבן ניט,

מענטשן שטאַרבן אויס...


מענטשלעכקייטן שטערבלעכע

פאַרגעסן פון פאַרויס,

אַז שפּראַכן שטאַרבן – ניט,

בעת זיי, זיי – שטאַרבן אׇפּ.


ווערטער גייען ניט לאיבוד,

ווערטן קומען אׇפּ

דער וועלט וואׇס קוים

זי זשיפּעט,

מיט דער פּוטער אַראׇפּ...


מענטשן,

הערט זיך־צו צו שפּראַכן

מיט האַרץ

מיט חוש

מיט קאׇפּ.


שבת, פברואר 07, 2009

ענטפער, הארץ מיינס

---


ווען דער גרויסער ווייטאׇג
ווערט
,ווייטאׇגדיקער
,שאַרפער
וואׇס זשע, זאׇל מען
?דענצמאׇל טאׇן
,מיין האַרץ
...גיב עצה, וואַרט ניש

זיך וואַרפן גלייך
אַראׇפּ פון באַרג
,פונעם באַרג דעם העכסטן
די גאׇרע טיפקייט
פונעם תהום
מיט זיך אַליין
?אויסמעסטן

צי אפשר גאׇר, זיך נעמען קלאׇר
,ווידער ווייטער שפּאַנען
נעמען אין די הענט די פיס
,און קלעטערן ביז וואַנען
ס'וואַקסן ווידער־אויף
ביי דיר
?פליגל שפּאׇגל־נייע

,ענטפער, האַרץ מיינס
,ענטפער מיר
מיין וועגווייזער
.געטרייער



יום רביעי, ינואר 28, 2009

ווידער שניי

-








ס'איז מסתמא שניי,

דער פרישער, נייער

ס'איז מסתמא

ווייכקייט

פון זיין פאַלן



ווי דערמאׇנונג

וועגן ווייסער,

יונגער כלה

וואׇס מיט פרייד

פילט־אׇן דיך

אין־לשער



און די לופט

איז ווייך און צאַרט,

און ס'דאַכט זיך

ס'איז אַ וועלט

אַ יום־טובדיקע, נייע



ביז די וויוגע

זיך צעשפּילט,

צעלאַכט זיך

און די פרייד

פאַרקאׇוועט

זיך פארטייעט




שבת, דצמבר 13, 2008

דו זאגסט איך זאל פארגעסן







דו זאׇגסט איך זאׇל פאַרגעסן...

פאַרגעסן זיך אַליין,

דיין ערדישן געלעכטער,

דיין הימלישן געוויין?


דו זאׇגסט איך זאׇל פאַרמעקן,

פאַרקלעמען שטייף די ציין,

פאַרווישן אַלע שטעגן,

פאַרשטשעמען שטיין און ביין...


ווי קאׇן איך און ווי מעג איך

פאַרגעסן דיך אין זיך?

פון קלעמעניש צעפרעסן,

געדענקשאַפט ווערט מיין פליכט,


מיין דאׇרשטיקע עשירות,

מיין אייביק וואׇרע ליכט,

פון סאַמע זלידנע קרירות

פון אַל דאׇס בייז פאַרהיט.


דו גלייבסט איך וועל פאַרגעסן,

נאׇר איך פאַרגעס אַלץ ניט

די הימלישע אַדרעסן,

דאׇס ערדישע געוויכט.




יום ראשון, נובמבר 09, 2008

און דו האָסט גאָר געמיינט



און דו האָסט גאָר געמיינט

אַז דאָס איז בלויז אַ חלום

אַ ווילדער טרוים מיט וועלכן

ווערסט ניט זאַט

אַ טרוים וואָס העלפט

אַנטלויפן פון בהלה

פון טעגלעכן געיעג

נאָך מינדסטטן, נודנעם פּרט

וואָס האָט ניט קיין שום ווערט

קיין טעם, אפילו ניט קיין פנים

און דו האָסט גאָר געמיינט

אַז דאָס איז גלאַט

אַ גלעט פון אַ געדאנק

וואָס וויל אַנטלויפן

פון די האַרבע כללים

אין זוניקער פאַרטרוימטקייט

אַקוראַט

ווען אַלע וועגן

זענען שוין פאַריאָמערט

אין מאָנאָטאָנעם שטויב פון נע ונד

און דו האָסט שוין געמיינט...

נאָר שאַט, נאָר, שאַט

אָ, ניט אומזיסט

האָסטו געלעכצט

נאָך אירע אָרעמס

צו אירע צאַרטע לאַסקעס

האָסט

געגאַרט

דער טרוים ווערט דאַן די וואׇר

פאַרגעסנדיק דיין נאׇמען

פאַרוואַנדלסט זיך אין ווינט

וואׇס נעמט זיך אׇן מיט האַרץ

און ווייעט אׇן אַ סוף

גלייך ניט געקענט וואׇלט אׇן אים

די וועלט באַשטיין איר קאׇך

ווי פריער קלאׇר און קראַנט

און דו האׇסט גאׇר געמיינט,

געקלערט, געוואויגן ספקות

נאׇר אׇט איז זי לעם דיר

באַשיידן און געוואַגט

און גרייט מיט דיר צו טיילן

איר אומגעהייער דבקות

מיט יעדן זילב,

מיט יעדן פּרט

גענוי

און אַקוראַט




יום שישי, נובמבר 07, 2008



דאׇס בוך עלאַברעק: לידער פון נייעם יאָרטויזנט
האׇט דאׇס יאׇר, 2008, געוואונען די הירש און דאׇראַ ראׇזענפעלד פּרעמיע
פאַר יידישער ליטעראַטור
פון דער י. י. סגל־פּרייז פונדאַציע
ביי דער יידישער פאׇלקס־ביבליאׇטעק אין מאׇנטרעאׇל


יום ראשון, אוקטובר 12, 2008

---




ווידמונג

יוסף קערלער (2000-1918) / לידער צו אַניען

שער א: בענקשאַפט

יאָסל בירשטיין (2003-1920) / דריי קליינע מעשיות

מעינקע קאַץ (1991-1906) / “צו אַ פלאַטערל” און אַנדערע לידער

הירש רעלעס (2004-1913) / ווי אַ דונער פון העלן הימל (דערציילונג)

די לידער פון לייבו לעווין (1984-1913) /פון איציק גאָטעסמאַן (ניו־יאָרק)

שער ב: קיום – נייע ווערק

רבקה באַסמאַן-בן־חיים (הרצליה) / “כ’האָב ווידער געלאָזט אויף אַ באַנק אַ בלימל”

אלכסנדר שפּיגלבלאַט (פּתח תקווה) / דורך די שפּאַרונעס פון חלום (לידער)

מרים האָפמאַן (ניו־יאָרק) / די לודמירער מויד (פּיעסע)

חייקע־ברוריה וויגאַנד (לאָנדאָן) / אומרואיקע פּאָעזיע (לידער)

באָריס קאָטלערמאַן (עופרים) / קוידערוועלש (גראָטעסק נאָוועלע)

משה לעמסטער (בת־ים) / “דאָס גלות־גלעקל” און אַנדערע לידער

צבי אייזנמאַן (קיבוץ אלונים) / דער מענטשן־בוים (דערציילונג)

גרוניאַ סלוצקי־קאַהאַן (מאָנטרעאָל) / “ווער ביסטו?” (לידער)

יוסף בורג (טשערנאָוויץ) / צווישן קאָסעוו און קיטעוו

מענדי קאהן (תל אביב) / “איך בין אַ פרוכט…” (לידער)

ה.ד. מעינקעס (ווילנע) / “דער משומד פון קלושאַן” און “השגחה־פּרטית” (צוויי דערציילונגען)

ישראל נעקראַסאָוו (פּעטערבורג) / פרילינג (לידער)

וועלוול טשערנין (כפר אלדד) / “אַ בריוו קיין אייראָפּע” (פּאָעמע) און אַנדערע לידער

טאָמאַס סאָקסבערגער (ווין) / דע־האַנס ליד

רות לעווין (ירושלים) / אַטלאַנטידיש (לידער)

לייבל באָטוויניק (נתניה) / נאַציאָנאַלער רייניקונג־טאָג

טרוים קאַץ־הענדלער (ניו־יאָרק) / אונדזער גאַסן־גאַנג (לידער)

דמיטרי יאַקירעוויטש (ירושלים) / “מיכאָלסעס טרערן” (לידער)

באָריס קאַרלאָוו (בלומינגטאָן) / “יידישע שטיבער אָן יידן” און אַנדערע לידער

שער ג: געדענקשאַפט

מוסיע לאַנדאַו (תל אביב) /די וואָס האָבן אונדז געלערנט דעם אלף־בית און נאָך מער...

אברהם ברומבערג ע”ה / עפּיזאָדן פון מיין סאָציאַליסטישער קינדהייט

מישע לעוו (רחובות) / יידן אין דער צווייטער וועלט־מלחמה

שער ד: אין יידישן וואָרט: נייע איבערזעצונגען

בערנאַרד מעלאַמוד / דער יידישער פויגל (פון ענגליש: מרים האָפמאַן)

אתגר קרת / דריי דערציילונגען (פון עברית: וועלוול טשערנין)

דמיטרי קימעלפעלד (ירושלים) / זינגלידער (פון רוסיש: וועלוול טשערנין)

רועי חן (תל אביב) / די פּאָסט־מאַרקע (פון עברית: רות לעווין)

לעאָניד דאַיען (לואיוויל, קענטאָקי) / בטחון (פון רוסיש: שרה זינגער)

שער ה: באַמערקט, געפונען, פאַרצייכנט

אברהם גרינבאַום (ירושלים) / מיכל גאָרדאָן און זיין “געשיכטע פון רוססלאַנד”

משה לעמסטער / סאָניע זאַנדרונסקי דער בדחן פון ביאַליסטאָק

וואַסילי שטשעדרין (באָסטאָן) / דער בויער צווישן חורבות: דער בראשית פון סאָוועטישן יידישן טעאַטער און די קורצע פּיעסע פון שלמה מיכאָעלס

דוב־בער קערלער (בלומינגטאָן) / עטלעכע באַמערקונגען פונעם איבערזעצער

שלמה מיכאָעלס / דער בויער. פּיעסע

דיעגאָ ראָטמאַן (ירושלים) / דער יידישפּיל־טעאַטער: צווישן אויפלעבונג און געשטאַלטיקונג פון עבר

שער ו : געשטאַלטן און גורלות

משה קיאַק (בוענאָס איירעס) /זיגמונד פרויד און דער האַלסמאַן־פּראָצעס

קאַטערינאַ טשאַפּקאָוואַ (פּראָג) /קאַפקאַ און דער יידישער טעאַטער: מזרח־אייראָפּעאישע יידנטום אין די אויגן פון פּראָגער יידן

אלכסנדר שפּיגלבלאַט (פּתח תקווה) /אין וועלפישן יאָרהונדערט: דוד האָפשטיין און אָסיפּ מאַנדעלשטאַם

שאַרונאַס ליעקיס (ווילנע) / זלמן רייזענס גורל און די ווילנער פּאָליטישע ענדערונגען

ישראל לעמפּערט (ווילנע) / אַ קאַטעדרע פאַר יידישער פילאָלאָגיע אין ירושלים ד’ליטא

לייזער לובאַרסקי (תל אביב) / דאָס מסירות־נפש פון דוב גאַפּאָנאָוו

יחיאל שיינטוך (ירושלים) / פּראָפ’ שמואל ווערסעס איז געוואָרן בן־תשעים

שער ז: לשון, סטיל, פאָרעם

יצחק לודען (תל אביב) / אַ ביסעלע באַשיידנקייט וואָלט ניט געשאַט

הירשע־דוד קאַץ (ווילנע) / ווערטער וועגן ווערטער

גלעד צוקערמאַן (בריסביין) / פאַרמאַסקירטע אַנטלייאונג: יידישע לעקסישע השפּעה אויף עברית


יום רביעי, ספטמבר 24, 2008

ערב־ווינטער סקרוך